BÁO CÁO THAM LUẬN

MÔ HÌNH TRƯỜNG TIỂU HỌC NĂNG ĐỘNG TRONG MÔ HÌNH TRƯỜNG TIỂU HỌC MỚI VIỆT NAM TẠI TRƯỜNG LÊ NGỌC HÂN - THÀNH PHỐ LÀO CAI
BÁO CÁO THAM LUẬN
MÔ HÌNH TRƯỜNG TIỂU HỌC NĂNG ĐỘNG TRONG MÔ HÌNH TRƯỜNG TIỂU HỌC MỚI VIỆT NAM TẠI TRƯỜNG LÊ NGỌC HÂN - THÀNH PHỐ LÀO CAI
 
I. Khái quát chung về mô hình trường tiểu học mới Việt Nam.
Mô hình trường học Việt nam mới (VNEN) được triển khai tại 1447 trường Tiểu học trên cả nước. Đây là một phương thức sư phạm mới, mang tính chuyển đổi cơ bản từ phương pháp dạy học truyền thống sang phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm. Bao gồm có các nội dung đổi mới sau đây:
Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng huy động tính tích cực của học sinh, các em được rèn luyện, tăng cường khả năng suy nghĩ, phân tích, tổng hợp, quan sát, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, thể hiện rõ ý thức tự học, bộc lộ tính tự tin trong giao tiếp, ý thức tự quản và tự giác cao trong hoạt động tập thể, trong sinh hoạt và học tập.
Hình thức thức tổ chức học tập chủ yếu theo nhóm, theo cặp đôi, giáo viên trực tiếp làm việc với cá nhân học sinh nhằm đạt mục tiêu, nhiệm vụ được giao. Giáo viên chỉ tập trung học sinh khi cần nhận xét, đánh giá chung hoặc hướng dẫn hoạt động cho cả lớp khi cần thiết.
Đổi mới cách đánh giá. Trước hết, cá nhân học sinh tự đánh giá mình, trao đổi đánh giá bạn, đánh giá trong nhóm, cuối cùng giáo viên đánh giá kết quả học tập của học sinh. Đảm bảo sau mỗi bài học các em đạt ba mục tiêu: Hoàn thành bài học, phát triển năng lực, phát triển phẩm chất. Giáo viên là người hỗ trợ, khuyến khích mọi cố gắng, nỗ lực, sáng kiến và những tiến bộ dù nhỏ nhất của học sinh.
Trường Tiểu học Lê Ngọc Hân tham gia dạy theo mô hình VNEN từ năm học 2012-2013, chúng tôi nhận thấy:
Dạy và học theo VNEN giúp CBQL thực hiện có hiệu quả dân chủ hoá trường học. Nhìn nhận đánh giá năng lực đội ngũ một cách chính xác, khách quan từ đó thúc đẩy quá trình tự học, tự bồi dưỡng, tạo cơ hội cho đội ngũ thể hiện khả năng, năng lực của mình.
           Giáo viên được phát huy tối đa năng lực sở trường, chủ động xây dựng mục tiêu giáo dục học sinh trong lớp trên cơ sở giáo dục từng cá thể. Thông hiểu việc tích hợp các môn học trong Tài liệu hướng dẫn tự học thành các đơn vị KT-KN và tính đồng tâm của cả cấp học. Tăng cường tính tương tác, giao lưu, chia sẻ với đồng nghiệp và cộng đồng.
Học sinh dần có tính tự giác, ý thức tự học, có khả năng điều hành, chia sẻ, phản hồi, tương tác đa chiều (với bạn, với thầy, với cha mẹ, cộng đồng), được học theo trình độ, nhịp độ của mình, được phát triển theo năng lực của mình, giỏi chia sẻ với bạn để giỏi hơn.
Tuy nhiên khi mới tham gia mô hình VNEN nhiều PHHS, cộng đồng ban đầu còn hoài nghi về hiệu quả của mô hình, lớp học đông khó triển khai học theo nhóm, bồi dưỡng học sinh giỏi.
          II. Trường Tiểu học Lê Ngọc Hân xây dựng mô hình Trường tiểu học năng động
          VNEN là mô hình rất "mở". Dựa trên cơ sở  các nguyên tắc của mô hình VNEN nhà trường đã vận dụng để xây dựng mô hình trường học với mục tiêu: cán bộ, giáo viên, học sinh và cộng đồng chủ động, tích cực, dám nghĩ, dám làm với tên gọi mô hình trường học năng động. Sự năng động được thể hiện ở các nội dung sau đây.
          1. Trong công tác quản lý
Cán bộ quản lý điều đầu tiên phải có là niềm tin, là tấm gương, là nòng cốt chuyên môn. Luôn để ngỏ sự sáng tạo cho từng cá nhân; đồng thời nhấn mạnh vai trò nhà quản lý tới từng giáo viên, nhất là việc rèn luyện cho đội ngũ năng lực đề xuất, mong muốn thay đổi và luôn luôn thay đổi  để làm mới mình bằng hiệu quả công việc. Quan trọng hơn cả là hình thành cho học sinh những năng lực cơ bản như biết tôn trọng sự khác biệt, sự tham gia dân chủ, chung sống hòa bình, đối với nhà trường  kết quả  là đơn vị trường TH đầu tiên trên địa bàn tỉnh Lào Cai có bể bơi , đây là ý tưởng là đề xuất của học sinh trong buổi HNCBCC. Hiện tại 60% số học sinh trong nhà trường đã biết bơi.
 Tận dụng mọi không gian, thời gian khi học sinh ở trường để tổ chức các tiết học, nhà trường không SH múa hát tập thể giữa giờ hằng ngày, mà giờ ra chơi sẽ là giờ học theo sở thích của các em: CLB TA, CLB các môn Tự nhiên, CLB các môn học xã hội….
Mở rộng không gian học tập, liên kết với 1số siêu thị, cửa hàng cả 1 số khu công nghiệp …trang trại của PHHS  để tổchức các hoạt động giáo dục, điều này chúng tôi cũng được học sinh cung cấp khi ngày đầu tiên các em đến trường, các em tự thuật về bản thân và trong đó có nội dung gia đình  em có thể giúp nhà trường..cộng với việc PHHS cung cấp thông tin ngay từ đầu năm học, " Tôi có thể giúp nhà trường được công việc…"  trong năm học qua học sinh đã được tham gia một số tiết học lớn như:  giao tiếp với người nước ngoài tại ga Lào Cai, dạy kĩ năng sống tại siêu thị Đức Huy, trang trại tại xã Vạn Hòa..Học LS-ĐL địa phương tại Sa Pa, Bắc Hà…
2. Vận dụng linh hoạt việc sử dụng tài liệu học tập.
Xuất phát điểm của mô hình là dạy cho đối tượng vùng khó, nhiều trình độ trong 1 lớp, tuy nhiên tại thành phố, chúng tôi vận dụng cho việc hình thành năng lực từng học sinh trong lớp. Giáo viên là người chủ động thiết kế các hoạt động trong tiết học để phát triển năng lực cá thể, tôn trọng sự khác biệt của học sinh. Giáo viên thực sự là các nhà quản lý quyết định chất lượng của lớp mình. Trong từng tiết học phải lượng hóa được mục tiêu đảm bảo phù hợp với mọi đối tượng học sinh, có các chỉ dẫn để thể hiện rõ quan hệ tương - hỗ, trong đó giáo viên và học sinh là cộng sự của nhau trong quá trình học tập. GV phải thường xuyên bám sát tiến độ của học sinh, có bài tập dành cho học sinh theo trình độ (VD: bài tập dành cho học sinh khá giỏi, bài tập dành cho học sinh gặp khó khăn trong học tập).
                        Biết kết nối với các công cụ trong lớp học như HĐTQ, các ban học tập và các góc học tập bộ môn với phương châm: Công cụ đó nhằm phát triển năng lực gì? Sử dụng công cụ này như thế nào?  
Giáo viên và học sinh cùng xây dựng bảng tích lũy kiến thức theo đơn vị tuần, để từ đó học sinh và giáo viên tự đánh giá năng lực dạy - học , đề ra mục tiêu phấn đấu cho bản thân.
Ngoài ra các cán bộ, nhân viên giáo viên trong nhà trường đều phải có các bài học để giáo dục học sinh phù hợp với nhiệm vụ của mình như cán bộ y tế, bác bảo vệ..tiết học vệ sinh giới tính, cách bảo vệ trường lớp vv.
3. Linh hoạt trong việc tổ chức các hoạt động
Nhà trường thực hiện tốt việc dân chủ tới từng học sinh. Xây dựng hội đồng tự quản trường, bao gồm có cả giáo viên và học sinh, hàng tháng họp và giao ban. Có nhiều sáng kiến để cho GV phát huy năng lực của mình như: Chuyên mục “ Tâm sự cuối tuần” thay cho tiết sinh hoạt lớp
- Tổ chức các hoạt động mang tính sự kiện trường học mới lạ: Tổ chức ngày hội Englishsow, để thúc đẩy phong trào tự học trong giáo viên và nâng cao chất lượng môn học tiếng Anh của toàn trường; Đêm hội: Lengochan gottalen (Liên hoan tiếng hát cha mẹ học sinh chào mừng ngày 20/11); Hội ngộ nhân tài: 100% học sinh thi năng khiếu, giao lưu giữa các cha mẹ học sinh các lớp với nhau; Tổ chức giao lưu học sinh học sinh học hòa nhập (thi năng khiếu); Tổ chức ngày hội: sách cũ với chúng em và liên hoan chiến sĩ nhỏ Điện Biên...
- Tổ chức ngày hội: Tết làm điều hay điểm nhấn trong chương trình đó là sự giao lưu kết nghĩa của các đơn vị Chính quyền địa phương, các bậc cha mẹ, các tổ chức xã hội đoàn thể (xã Dìn Chin, xã vạn Hòa, trung tâm bảo trợ xã hội tỉnh...)
          - Tổ chức chương trình ga la tạm biệt mái trường cho học sinh lớp 5
Nhằm hình thành Năng lực đề xuất và giải quyết vấn đề,  nhà trường đã tiển khai một số hoạt động như, Tổ chức lập huấn cho học sinh biết cách lập và triển khai thực hiện kế hoạch. Tổ chức các diễn đàn để học sinh được nói, tăng cường sự tự tin và bản lĩnh như: Nếu em là lãnh đạo nhà trường; Nếu em là thầy cô giáo; Chúng mình không phải học thêm; Biên giới, hải đảo của chúng em.....
Đặc biệt là việc tổ chức các hoạt động theo dòng sự kiện, điển hình như việc 100% học sinh được tham gia như cuộc thi sáng tạo với chủ đề: Em yêu biển đảo quê hương và kết quả bức tranh kỉ lục về chủ đề biển đảo là tấm Bản đồ Việt Nam xếp bằng các loại hạt, và bức tranh 54 dân tộc bằng vải...được dự cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng.
          Nâng cao nhận thức và đề cao vai trò của tất cả các thành viên trong nhà trường, và kết nối với CMHS để họ có những tiết học phù hơp với nhiệm vụ của mình và năng lực của mình.
4.     Thay đổi nhận thức của cha mẹ học sinh:
- Thi đua xác lập kỉ lục về PHHS: tiết học có nhiều phụ huynh tham gia nhất, tiết học có nhiều phụ huynh giỏi toán nhất...
- 100% phụ huynh học sinh ngay từ đầu năm học không phải viết cam kết nhưng phải xác định được con mình 3 điểm:  Điểm mạnh, điểm yếu, ....đối chiếu với việc xác định đầu năm, cuối kì, cuối năm tự đánh giá
* Khi triển khai các nội dung VNEN nhà trường tổ chức cho GV và PHHS Ban hành cuốn cẩm nang trong nhà trường để chia sẻ kinh nghiệm bằng cách:
Lần 1: Cho PH nêu câu hỏi
Lần 2: Cho PH khác trả lời câu hỏi
Cuối năm 100% PHHS được bày tỏ quan điểm nhận xét của mình về trường, về lớp và về thầy cô theo nội dung điều mà PHHS tâm đắc, điều mà PHHS chưa hài lòng, những ý tưởng của PHHS
Theo chúng tôi hiểu đổi mới căn bản toàn diện hiện nay là giúp cho học sinh có tư duy khoa học, tư duy cảm xúc, năng lực hợp tác và chung sống. Muốn vậy, mỗi nhà trường cần thay đổi tạo cơ hội cho mỗi cá nhân học sinh được thể hiện năng lực của chính mình.
 

 

Tác giả bài viết: Hiệu trưởng - Trần Thị Thùy Dung

Nguồn tin: TH - Lê Ngọc Hân - TP. Lào Cai